zet StripSter bij je favorieten  zet StripSter bij je favorieten


 recente Blogs  vorige blog van StripSter  volgende blog van StripSter  overzicht blogs van StripSter  StripSter in Strips


 Blacksad

7 februari 2012


In het begin hadden alle oude volksvertellingen fabels in hun repertoire. Maar het is min of meer de schuld van de oude Griek Aisopos, als hij überhaupt bestaan heeft. De gedachte is dat hij het fabel-genre gepopulariseerd heeft. Later hebben andere schrijvers zijn werk voortgezet, zoals de Fransman Jean de La Fontaine (1621-1695) of de Engelsman George Orwell (1903-1950). In de strip zetten mijn compatriotten tekenaar Juan José Guarnido (Granada, 1967) en scenarist Juan Díaz Canales (Madrid, 1972) de traditie op een persoonlijke en originele wijze voort met Blacksad.
Maar Blacksad is niet zo maar een fabel. Naar mijn smaak en mening is het een anti-detective fabelachtige strip. Even dit uitleggen. Het is bekend dat een traditionele detective (Edgar Allan Poe, Dashiell Hammet, Raymond Chandler) een "epistemological quest" (McHale 1992: 147) als basis heeft: De "whodunit"-vraag. Vragen die erbij horen zijn o.a.: "What is there to be known? Who knows it? How do they know it and with what degree of certainty..." (McHale 1987: 9). Kortom, kennistheorie-vragen. Onderzoek naar de reikwijdte van kennis.

It's a mystery to me. The game commences.

Maar in een anti-detective, uitvinding o.a. van het (literaire) Postmodernisme, komen andere vragen aan bod. De ontologie (zijnsleer) neemt nu het stokje tijdens deze estafette over: Bovendien zien we in Blacksad de "deconstruction of the detective-story pattern (...), focusing strategies for destabilizing the projected world (...) itself, thus foregrounding the very process of world-construction" (McHale 1992: 151-152). M.a.w.: De traditionele wetten van het detective-genre worden met de grond gelijk gemaakt. In ons geval expressies als parodie, ironie, sarcasme, marginaliteit, ongeloof en wanhoop zijn dominant en passeren de revue.

We nemen het eerste album van Blacksad even onder de loep, in het Nederlands vertaald als Ergens tussen de schaduws. Maar hier heb ik enkel de Spaanse versie tot mijn beschikking: Un lugar entre las sombras. Blacksad is een cynische kater die als private detective door het leven gaat. Het is een kater met een verleden, dat is vanaf het eerste moment duidelijk. Op een gegeven moment zegt hij zelf: "Niemand kan zonder een verleden leven" (vertaling: S.M.). Zijn kantoor: "Ruïnes van een oude beschaving". Kortom, een harde jongen. Een oude vlam wordt dood op haar bed gevonden: De actrice Natalia. Het motief van Blacksad is niet zozeer de moordenaar vinden om de Justitie tegemoet te komen of om zijn oude vlam te wreken, maar de moordenaar vinden omdat hij of zij verantwoordelijk is voor het "tenietdoen van zijn herinneringen".

This is my investigation. It's not a public inquiry.

M.a.w.: Zijn wereld is op dit moment in elkaar gestort. Eigenlijk is het een egoïstisch motief: De detective is meer met zijn eigen leven bezig dan met de case. Hij wordt in elkaar geslagen; brengt daarna de nacht in de gevangenis door. Het is een doelloos spel. De zaak wordt in de doofpot gezet. Commissaris Smirnov wil dat Blacksad de moordenaar op eigen initiatief vindt en "elimineert". De grote bazen op het politiebureau zullen later zijn rug dekken. Zo gezegd zo gedaan: De kater rekent op eigen houtje af met de moordenaar en Smirnov zorgt ervoor dat het op "zelfmoord" lijkt.

I go checking out the report. Digging up the dirt. You get to meet all sorts. In this line of work.

Het geweten bestaat niet (meer). Het is enkel voltooid deelwoord van het werkwoord "weten" geworden. De relativiteit van taal is ook een bekend procedé van het zogenoemde postmodernisme (die we trouwens allang voorbij zijn...). Taal is onbetrouwbaar geworden. Taal refereert niet meer naar de "werkelijkheid" maar naar zichzelf. Taal is narcisistisch geworden. In ons geval: "Weten" (lees: beseffen) is ontdekken dat justitie een fabel(tje) is; "just another story", zou Brian McHale beweren. Geloof en hoop in de wet bestaan niet meer. Het (ge)weten is relatief geworden. Goed en Kwaad zijn dialektische begrippen geworden. Bij de lezer komen er gelijk ontologische vragen op: "What kind of world is this? A problematical world, that much is certain" (McHale 1987: 43).

Treachery and treason.

De klassieke detective (literatuur, film...) had o.a. als taak "the description of the universe" (idem: 27). Het bekende Law and Order-principe. De wereld moe(s)t kloppen als een bus. Nu, tough guys als Blacksad hebben "a description of a universe" (idem: 27) voor ogen. Merk je het subtiel verschil?

I still can't get used to it.

Alhoewel er een zekere kennisvraag ten grondslag ligt aan het film noir-achtig scenario van Juan Díaz Canales, merkt de oplettende lezer op dat "this is a mystery in which very little is discovered and the detective is defeated" (McHale 1992: 149). Commissaris Smirnov en Blacksad blijven toch met een rare/bittere (bij)smaak in hun mond/bek achter: Hun wereld wordt een jungle waar "de kleine door de grote wordt opgevreten; waar mensen zich als dieren gedragen" (vertaling S.M.). Ontologie in een notedop: "Which world is this? What is to be done in it? Which of my selves is to do it?" (McHale 1992: 146). Er treedt een soort omgekeerde catharsis (lees: reiniging) op: Onze kater heeft geen klassiek detective-avontuur stricto sensu meegemaakt. Moraal: Op het einde blijft de lezer/detective met meer vragen achter dan aan het begin.

And what have you got at the end of the day? A new set of lies. No compensation.

Mijn illustratie boven is gewoon een leuke tekening voor mijn querido amigo Han L. te Nijmegen. He knows why...

Geraadpleegde (secundaire) bronnen:

McHale, Brian (1987). Postmodernist Fiction. London/New York: Routledge.
McHale, Brian (1992). Constructing Postmodernism. London/New York: Routledge.

Naschrift: In gezelschap zeg ik nooit iets vindingsrijk. Ik ben heel saai en vervelend en altijd vrij timide, hoor. Dat is echt zo. Ik merk het wel wanneer ik ergens kom. Dan kijken ze met die pretoogjes naar je. Verwachtend: Nu komt het vuurwerk. Maar er komt zelfs geen enkel rotje (vrij naar Annie M.G. Schmidt in een interview uit 1973).
 vorige blog van StripSter  volgende blog van StripSter

Reageer in ons op deze blog.
Laatste Forum-reactie (# 241) van StripSter-redactie op 12 maart 2013 om 14:55:

En Esmarel Gasman zal volgende week weer ons StripSter-blog op dinsdag vol schrijven... Alvast bedankt!


© 2012
StripSter / StripSter
7 februari 2012

 http://www.stripster.eu

http://www.stripster.eu/?/scripts/blogs_pagina.php?id=403&titel=blog StripSter: Blacksad