zet StripSter bij je favorieten  zet StripSter bij je favorieten


 recente Blogs  vorige blog van Dirk  volgende blog van Dirk  overzicht blogs van Dirk  Dirk in Strips


 Kaders

10 december 2011


De eerste stap bij de opbouw van een strippagina zijn de kaders.
De kaders bepalen voor een groot deel de sfeer van een strip.

Als kind had ik enkele losse nummers van het Kuifje weekblad. Een strip die me altijd is bijgebleven daaruit is Rork van Andreas. Indertijd, ik zal zo'n 10 jaar zijn geweest, begreep ik het zo niet. Die langgerekte en vreemdgevormde kaders. Het leek mij, die de klassieke kaders van Suske en Wiske en Jommeke gewoon was, één chaos.

Als ik nu diezelfde Rork terugbekijk, valt me niet alleen op hoe gedurfd de kaders van Andreas waren (zeker in zo'n Kuifje). Maar nu merk ik tegelijk dat die chaos veel minder is dan ik me herinner uit mijn kindertijd. Eigenlijk zijn de kaders, al zijn ze vreemd van vorm, opmerkelijk ordelijk gerangschikt. Bijna mathematisch. Ik heb het niet nagemeten maar zeker op de pagina die ik toon, gebruikt Andreas gewoon 1/6 en 1/4 van de breedte om zijn kaders te vormen. Een heel ordelijke en overzichtelijke schikking. De lezer kan zich niet vergissen van leesrichting.
Maar voor ik bespreek wat er allemaal mogelijk is, gaan we even terug naar de basis.
Hiervoor toon ik een oude Robbedoes van Franquin van net na WOII. Erg eenvoudig. Vijf stroken met plaatjes; elke strook is exact even hoog. Elke strook is mooi verdeeld in 3. Erg eenvoudig voor de tekenaar. Die moet er gewoon voor zorgen dat hij zijn tekeningen mooi in die identieke kadertjes kan proppen. En voor de grotere scènes bestaat de mogelijkheid om 2 of zelfs alle 3 de kadertjes op één strook samen te voegen in één langgerekt kader.

Een volgende stap, een mogelijkheid om toch wat meer decor te tonen, is 2 kadertjes op een bovenliggende en een onderliggende strook samen te voegen, in één groot kader.
Dan de plaat uit Bestiole. Da's allemaal nog heel braafjes. Maar tegelijk zien we hier nog 2 bijzonderheden.
Het eerste kader breekt door de witte randen van de strippagina. Hiermee creëren we meer ruimte voor onze grotere tekening en vestigen we er tegelijk nog meer de aandacht op.
Een tweede aardigheidje. De auteur deelt zijn strippagina in twee, door een iets bredere strook tussen de bovenste en de onderste helft van de pagina. Zo creëert ie met behulp van zijn kaders een breuk tussen de scène boven ('s avonds) en de scène beneden ('s morgens). Zo werken de kaders verhalend en vervangen ze eigenlijk dat kleine, klassieke tekstkadertje " 'S MORGENS ".

De onderstaande pagina komt uit de nieuwste Robbedoes van Yoann. We zien best wat variatie in de vormen en de plaatsing van de kaders. Vooral de 4 kaders boven elkaar (midden onderaan) vallen op. Naarmate het personage in de ruimte verdwijnt, krimpt ook de hoogte van de kaders. Maar het geheel blijft overzichtelijk, strak geordend en makkelijk leesbaar.
Het kan avontuurlijker. Een kader moet geen regelmatige rechthoek zijn. Gebogen lijnen vormen in deze pagina uit Koblenz een tekening op zich, als een glasraam, om de aandacht op de centrale plaat te vestigen. Zagen we onlangs niet iets gelijkaardigs van onze eigen MaCo?

Alles is mogelijk, mede mogelijk gemaakt door de digitale revolutie. Schuine kaders om te actie te accentueren. Kaders die overlappen, inspringen, figuren die uit de kaders breken. De mogelijkheden zijn legio. Door met de kaders te spelen maak je een erg dynamische pagina, ideaal voor een actiestrip. Enige beperking die belangrijk blijft. De leesbaarheid. Volgens mij is het essentieel dat de lezer de leesrichting blijft aanvoelen. Op de getoonde pagina's hier lukt dat uitstekend, maar dat is niet altijd het geval.
Maar denk nu niet dat het hier eindigt. Altijd maar flitsender, experimenteler. De omgekeerde beweging is ook mogelijk. Terug naar de bron met Mooie Navels (4 gelijke stroken met verdeling 1/3) of met Isaac de Piraat van Blain, waar enkel een koortsig penkrabbelmomentje de absolute symmetrie doorbreekt. In de eenvoud kan men zich ook meester tonen.
Zo zie je. Alles kan. De enige beperkingen zijn de leesbaarheid en je eigen fantasie.

PS: Wie dit weekend naar Turnhout gaat, spring zeker eens langs bij de StripSterstand op de vakbeurs. Ik zit er zaterdag en zondag met mijn strip Sirena.
 vorige blog van Dirk  volgende blog van Dirk

Reageer in ons op deze blog.
Laatste Forum-reactie (# 136) van Eric op 30 september 2017 om 13:23:

Ah, 1963, toen de winters nog echt winters waren.
Weer een leuk inkijkje in dat jaar.


© 2011
Dirk / StripSter
10 december 2011

 http://monsieurtoupet.be/

http://www.stripster.eu/?/scripts/blogs_pagina.php?id=344&titel=blog Dirk: Kaders